နိဗ္ဗာန်အကြောင်း ပြောတိုင်း ကိုရင်ငယ်ဘဝက ဦးဇင််းတစ်ပါး ပြောတာလေး ခေါင်းထဲ ချက်ချင်းပေါ်လာတတ်တယ်။ "ငါတို့ကတော့ နိဗ္ဗာန် မလိုချင်သေးဘူးဗျာ" တဲ့။ ဘာလို့လဲမေးတော့ နိဗ္ဗာန်မှာ TV မှ မရှိတာတဲ့။ အဲ့ဒီတုန်းက (၁၉၉၃ ဝန်းကျင်) မြန်မာပြည်မှာ ကာလာတီဗွီတွေ ပေါ်ကာစပဲ ရှိသေးတယ်ထင်တယ်။ MRTV နဲ့ မြဝတီက တရုတ်ဇာတ်လမ်းတွဲတွေ၊ ရွှေဓူဝံ၊ ဝမ်ချိုင်းတို့ရဲ့ လက်ဝှေ့ပွဲတွေ လာတယ်။ ထက်ထက်မိုးဦးနဲ့ ဒွေးတို့ရဲ့ ကြော်ငြာတွေကို အရသာခံ ကြည့်ရတဲ့အချိန်ပေါ့။ ကျောင်းက TV ထားခွင့်မရှိတော့ တခြားကျောင်းကို သွားသွား ကြည့်ရတယ်။ အဲ့လိုပြောခဲ့တဲ့ ဦးဇင်းလည်း လူထွက်သွားပါပြီ။ သူကြိုက်တဲ့ ကာမဂုဏ်တွေနောက် လိုက်ရင်း အပူတောမှာ ရုန်းကန်် လှုပ်ရှားနေလေရဲ့။ ကြုံရင် နိဗ္ဗာန်လိုချင်သေးလား ထပ်မေးရဦးမယ်။
နာမည်ကြီး စာတတ်ပေတတ် ဓမ္မကထိကဆရာတော်ကြီးတစ်ပါးက ပြောတယ်။ "ဘုန်းကြီးတို့ကတော့ နိဗ္ဗာန်် မလိုချင်သေးဘူး၊ အများအကျိုးအတွက် ပရဟိတလုပ်ငန်းတွေ အများကြီး လုပ်ချင်သေးတယ်"တဲ့။ ဒါကို ကြားတော့ ကိုယ့်နားကိုတောင် မယုံနိုင်အောင် ဖြစ်ရတယ်။ နိဗ္ဗာန်ရပြီးရင်ကော ပရဟိတဖြစ်တဲ့ အများအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းတွေ လုပ်လို့ မရဘူးလား။ ကိုယ်လုပ်တဲ့ ပရဟိတက ပိုပြီးတောင် သန့်ရှင်းဖြူစင်သွားမယ်မို့လား။ မြတ်စွာဘုရားနဲ့ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တွေလည်း နိဗ္ဗာန်ရပြီးမှ အမျိုးအကျိုးအတွက် အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြတာပဲလေ။
နာမည်ကြီး စာသင်တိုက်ကြီးတစ်ခုက ပဓာနနာယကဆရာတော်ကြီးတစ်ပါးကလည်း အမေရိကန်နိုင်ငံမှာလုပ်တဲ့ တရားပွဲတစ်ခုမှာ ဘုန်းဘုန်းတို့ကတော့ နိဗ္ဗာန်မလိုချင်သေးဘူးလို့ ပြောတာ ကြားလိုက်ရတယ်။ သူ့စကားကို ကြားပြီး တော်တော်ကို အံ့ဩသွားခဲ့မိတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ ဒီဆရာတော်ကြီး သင်နေတဲ့ ပရိယတ္တိပညာသင်ကြားရေးစနစ်ကိုလည်း သံသယဝင်လာမိတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အများစုကလည်း သူတို့ရဲ့ နောက်ဆုံးပန်းတိုင်ဖြစ်တဲ့ နိဗ္ဗာန်အကြောင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်မှု အားနည်းကြတာ တွေ့ရတယ်။ ဒါ့ကြောင့် နိဗ္ဗာန်အကြောင်းကို ဘုရားဟောပါဠိတော်တွေကို အဓိကကိုးကားပြီး ရေးသားဖို့ ကြိုးစားမိပါတယ်။
------------------
မင်္ဂလသုတ်လာ နိဗ္ဗာန်
နိဗ္ဗာန်မလိုချင်တဲ့သူတွေအနေနဲ့ "၃၈ ဖြာ မင်္ဂလာတရား" ထဲက နောက်ဆုံးမင်္ဂလာလေးပါးကို သေချာလေး လေ့လာစေချင်တယ်။ ၃၈ ဖြာ မင်္ဂလာတရားတွေကို သေချာလေ့လာရင် မင်္ဂလာတရားတွေက တဆင့်ပြီးတဆင့် မြင့်မြင့်လာတဲ့သဘောကို တွေ့ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ဆုံးမင်္ဂလာလေးပါးဟာ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တွေရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထားကို ပြတယ်လို့ အဋ္ဌကထာက ဆိုပါတယ်။ ပိုပြီး နားလည်အောင် ပြောရရင် ဒီမင်္ဂလာလေးပါးဟာ နိဗ္ဗာန်ရပြီးသူတွေ ရရှိနိုင်တဲ့ မင်္ဂလာတရားတွေ ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီဂါထာရဲ့ရှေ့မှာ "အရိယသစ္စာနဒဿနံ" (သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်ခြင်း) နဲ့ "နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ" (နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်ကို ဉာဏ်မျက်စိနဲ့ မြင်သွားသူ) ဆိုတဲ့ မင်္ဂလာနှစ်ပါး ဟောထားလို့ပါ။ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုပြီးသူဟာ အောက်က မင်္ဂလလေးပါးနဲ့ ပြည့်စုံတယ်ဆို့ ဆိုလိုပါတယ်။
ဖုဋ္ဌဿ လောကဓမ္မေဟိ၊ စိတ္တံ ယဿ န ကမ္ပတိ။
အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ၊ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ။
"အကောင်းအဆိုး လောကဓံတရားတို့နှင့် တွေ့ကြုံရသော အကြင်သူ၏စိတ်သည် တုန်လှုပ်မှုမရှိ၊ စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းလည်း မရှိ၊ ရာဂစသော မြူအညစ်အကြေးလည်း မရှိ၊ ဘေးလည်း မရှိ (ငြိမ်းချမ်း၏)။ ဤလေးပါးကား မြတ်သော မင်္ဂလာတရားများပေတည်း။"
အပေါ်က ဂါထာကို ပိုပြီးပေါ်လွင်အောင် ပြောရရင် အကောင်းအဆိုး လောကဓံရှစ်ပါးနဲ့ တွေ့ကြုံခံစားနေရပေမဲ့ နိဗ္ဗာန်ရပြီးတဲ့သူဟာ
၁။ အကမ္ပန = မတုန်လှုပ်တော့ဘူး။
၂။ အသောက = မစိုးရိမ်တော့ဘူး။
၃။ ဝိရဇ = (ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဆိုတဲ့) အညစ်အကြေးတွေ ကင်းနေတယ်။
၄။ ခေမ = ငြိမ်းချမ်းနေတယ်။
အဋ္ဌကထာမှာတော့ အကမ္ပိတစိတ္တ (မတုန်လှုပ်တဲ့စိတ်)၊ အသောကစိတ္တ (မစိုးရိမ်တဲ့စိတ်)၊ ဝိရဇစိတ္တ (အညစ်အကြေးကင်းတဲ့စိတ်)၊ ခေမစိတ္တ (ငြိမ်းချမ်းတဲ့စိတ်) လို့ စိတ်ကို ယူပါတယ်။ ဒီလိုဖွင့်ဆိုတာက ရှင်းတော့ ရှင်းတယ်။ အမှန်တကယ်တော့ အကမ္ပန၊ အသောက၊ ဝိရဇ၊ ခေမ ပါဠိပုဒ်တွေဟာ နိဗ္ဗာန်ရဲ့ ပရိယာယ်ပုဒ်များသာ ဖြစ်ကြပါတယ်။
လူအများစုက "အသက်ကြီးလာရင် ဘဝကို အေးအေးချမ်းချမ်းပဲ နေချင်တော့တယ်" လို့ ပြောလေ့ရှိကြပါတယ်။ လူတစ်ဦးအတွက် ဘယ်အချိန်ပဲ ဖြစ်နေပါစေ၊ တွေ့ကြုံလာတဲ့ လောကဓံတရားတွေကို တည်တည်ငြိမ်ငြိမ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းပြီး ဘဝကို အေးအေးချမ်းချမ်း ဖြတ်သန်းနိုင်ခြင်းဟာ အကြီးမားဆုံး မင်္ဂလာတစ်ပါးပဲမို့လား။
နိဗ္ဗာန်မရချင်ဘူးလို့ ပြောတာဟာ ဘဝကို တုန်လှုပ်မှုတွေ၊ စိုးရိမ်မှုတွေ၊ ညစ်နွမ်းတဲ့စိတ်ထားတွေနဲ့ ပူပူလောင်လောင် ဖြတ်သန်းချင်တယ်လို့ ပြောတာနဲ့ အတူတူပါပဲ။ နိဗ္ဗာန်ရဲ့ သဘာဝကို မင်္ဂလသုတ်က ဒီဂါထာလေးမှာ လာတဲ့အတိုင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း နားလည်မယ်ဆိုရင် "နိဗ္ဗာန်မလိုချင်ဘူး" လို့ ပြောကြတော့မယ် မထင်ဘူး။
